Երևան, 18.Հոկտեմբեր.2018,
--
:
--
,
Ջասթին Թրյուդոն Հայաստանում կանադական ընկերություններին հետաքրքրող ներդրումների մեծ ներուժ է տեսնում Հայաստանում լինելու է ամենածավալուն համաներումը. Արտակ Զեյնալյան Ֆրանսիան երբե´ք չի մոռանա և կպայքարի ճանաչման համար. Մակրոնի գրառումը Հայոց ցեղասպանության թանգարան- ինստիտուտի հուշամատյանում Հավատարիմ ենք մեզ միավորող կապերին, որոնք բնորոշվում են «Ապրել միասին Ֆրանկոֆոնիայում» գաղափարախոսությամբ. ՀՀ վարչապետի ելույթը Ֆրանկոֆոնիայի գագաթնաժողովի մասնակիցները ջերմ ծափահարություններով ողջունեցին Շառլ Ազնավուրի հավերժական ներկայությունը Հայաստանը ԼՂ հակամարտության կարգավորման բանակցային գործընթացի փոփոխության հարց չի դնում. Նիկոլ Փաշինյան Հույս ունեմ հաստատվել Հայաստանում նվիրվելու համար ծրագրերին, որ հայրս նախաձեռնել էր այնտեղ. Նիկոլա Ազնավուր Թունավորման վարկած. ՌԴ ՔԿ-ն նորից կուսումնասիրի գործարար Լևոն Հայրապետյանի մահվան հանգամանքները Աշոտ Աղաբաբյանը «Քննարկում» հաղորդաշարի հյուրն է. ուղիղ եթեր

Հերոսական մեկ օր մեր պատմությունից. Դովեղը և Վլադիմիր Մովսիսյանը



Անցյալ տարի Տավուշի մարզի Դովեղ գյուղի բնակիչները, և՛ տեղաբնակ, և՛ գյուղից արդեն դուրս եկած, հավաքվել ու որոշել են նշել իրենց գյուղի օրը: Բոլորը միաբերան ընտրել են հոկտեմբերի 24–ը:

Ինչո՞ւ հենց այդ օրը: Նաև այնպես չէ, որ մեր բոլոր գյուղերն ունեն իրենց տոնական օրը. Դովեղն ինչո՞ւ է այդպես որոշել:

Այս հարցերի պատասխանը տալիս է նախկին դովեղցի, այժմ Ագրարային համալսարանի Ագրոբիզնեսի կազմակերպման ու կառավարման ամբիոնի վարիչ, «Նոյեմբերյան» հայրենակցական միության նախագահ Հայկ Ղազարյանը:

«Այդ օրը պատմական նշանակություն է ունեցել մեր գյուղի համար: Այն իրավամբ կարելի է համարել Դովեղի վերածննդի օր: Մեր գյուղացիների պայքարը հարևան ադրբեջանցիների հետ ունեցել է երկար տարիների պատմություն, բայց 1984 թվականի հոկտեմբերի 24–ին այն հասել է հաղթական ավարտի:

Բանն այն է, որ մեր գյուղի հողերից 1850 հեկտարը տարիներ շարունակ օգտագործում էին ադրբեջանցիները: Դեռևս 60–ական թվականներին մեր գյուղացիները բարձրացրել էին հարցը: Ոչ միայն նամակներ են հղել Մոսկվա, այլև պատվիրակություն է գնացել այնտեղ: ԽՍՀՄ Գերագույն խորհուրդն ընդունել է որոշում, որպեսզի երկու հանրապետությունների միջև կատարվի սահմանների ճշտում: Իսկ միակ՝ 1927 թվականի քարտեզը, գտնվում էր Թբիլիսիում: Սահմանների ճշտման համար հարկ էր այն բերել և դրանով առաջնորդվել: Սակայն իշխանությունը մինչև վերջ չգնաց իր որոշման կատարման հետևից. վախեցան ազգամիջյան տարաձայնություններից: Ու որոշումը մնաց թղթի վրա:

Եվ ահա 1984–ի ապրիլ, թե մայիս ամսին պետք է տեղի ունենար կոմունիստական կուսակցության շրջկոմի պլենումը: Ես այն ժամանակ գյուղի կուսքարտուղարն էի: Շրջկոմից զանգեցին և ասացին, որ պլենումից առաջ ես և սովխոզի տնօրենը պետք է հանդիպենք շրջկոմի քարտուղարի հետ:

Բնականաբար շտապեցինք շրջկենտրոն: Քարտուղարը մեզ ասաց, որ կարծես թե ստեղծվել է բարենպաստ իրավիճակ, և կարող ենք կրկին հողերի հարցը բարձրացնել կենտրոնական իշխանությունների առջև: Անգամ տեղեկացրեց, որ այդ մասին խոսել են նաև ՀԿԿ առաջին քարտուղար Կարեն Դեմիրճյանի հետ:
Անմիջապես կազմեցինք հեռագրի տեքստ՝ ուղղված կենտրոնական իշխանություններին, տեղեկացնելով խնդրի էության մասին:

Հոկտեմբերի 24–ին գյուղ եկավ Հայաստանի ու Ադրբեջանի ներկայացուցիչներից բաղկացած հանձնաժողովը: Հայաստանի կողմից հանձնաժողովը գլխավորում էր Ագրոպրոմի նախագահ, Մինիստրների Խորհրդի նախագահի առաջին տեղակալ Վլադիմիր Մովսիսյանը: Իսկ Ադրբեջանից՝ նրա պաշտոնակիցը:

Մինչ հանձնաժողովը կուսումնասիրեր հարցը, թուրքերն արդեն իրենց պատրաստությունը տեսել էին: Անտառում հավաքել էին հարյուրավոր մարդկանց, անգամ դպրոցականներին էին բերել: Տեսնելով հանձնաժողովականներին, հարայ–հրոցով, ոռնոցներով վրա են տալիս: Փայտերով, գյուղատնտեսական գործիքներով զինված ադրբեջանական խուժանը հարձակվում է նրանց վրա: Դաժան ծեծի են ենթարկում հայ պատվիրակներին:

Սովխոզի տնօրենը՝ Հրաչիկ Մեհրաբյանը, մի կերպ, սողալով հասնում է գյուղ և տեղեկացնում կատարվածի մասին: Ի դեպ ասեմ, որ մի ամիս պահանջվեց, որպեսզի նա հիվանդանոցում ապաքինվի:

Ապա իմացանք, որ Վլադիմիր Մովսիսյանին տարել էին իրենց հետ՝ Ադրբեջան: Հարվածներից նա ստացել էր ուղեղի ցնցում: Այդ վիճակում նրան գցել էին բեռնատարի թափքը ու հետները տարել: Խփողն էլ կին էր, ով դատված էր եղել մարդասպանության համար, իրենց անտառապետի մայրն էր՝ տարիքով կին:

Հավաքվել էին գյուղի ակումբում, այստեղ էին բերել նաև Վ. Մովսիսյանին: Հողերից հրաժարվելու մասին տեքստը գրել ու դրել էին առաջը ու ստիպել, որ ստորագրի: Մովսիսյանը հրաժարվել էր: Կացինը պահել էին վզին ու պարտադրել: Բնականաբար ոչնչի չէին հասել. ադրբեջանական մահացու սպառնալիքի տակ նա մնացել էր աներեր:
Իսկ մենք, երբ սողալով գյուղ հասած սովխոզի տնօրենից իմացանք, թե ինչ է եղել անտառում, տեղյակ պահեցինք միլիցիային, ՊԱԿ–ին: Աշխատակիցները հասնում են ադրբեջանական այդ գյուղը ու նրանց ձեռքից ազատում ու հետ բերում Վլադիմիր Մովսիսյանին:

Ապա փակվեց երկու գյուղերի սահմանը, որպեսզի ժողովուրդների միջև ընդհարումներ չլինեն:

Այս դեպքը նպաստեց, որպեսզի արագացվի սահմանների ճշտման գործը: Հաջորդ տարվա հունվարին Մոսկվայից նոր հանձնաժողով եկավ ու հարցը լուծվեց. 1850 հեկտար հողատարածքները վերադարձվեցին մեզ:

Մովսիսյանի շնորհիվ վերանայվեցին Հայաստան–Ադրբեջան ողջ սահմանները: Արդյունքում Հայաստանին վերադարձվեց 14 հազար հեկտար հող:
Եվ ի՞նչն է էականը. քարտեզն արդեն Թբիլիսիից բերել էին տվել: Եվ երբ, ըստ քարտեզի, սահմանի կետերը մատնանշվում էին, ու մեր բանվորները փորում էին դրանք՝ սյուներ տեղադրելու համար, տակից փայտածուխ էր դուրս գալիս: Հասկացանք, թե մեր նախնիները որքան հեռատես են եղել. փայտածուխը երկար է պահպանվում հողի տակ, դրանք թաղել են այդ կետերում, որպեսզի հետագայի համար էլ մեր սահմանների նշանը լինեն:

Հետո, սահմանների ճշգրտման ակտը ստորագրվեց ու հանդիսավոր ձևով կնիք դրեցին երկու գյուղերի սովխոզների տնօրենները: Ու հավաքվեցին, նստեցին մի աղբյուրի մոտ, երկու կողմերից գառներ մորթեցին ու մի լավ քեֆ արեցին միասին: Արդեն խելոքացել էին թուրքերը, Մոսկվայի իշխանության դեմ ի՞նչ պետք է անեին»:

Վլադիմիր Մովսիսյանի ու Դովեղի բարեկամությունը
Հողերի վերադարձից հետո Վլադիմիր Մովսիսյանը գործի անցավ. մելորատիվ ջոկատ բերեց ու սկսեց այս տարածքի մելորացումը: Իսկ Դովեղն աղքատ գյուղ էր, հատկապես սակավ էին հողատարածքները, ընդամենը 230 հեկտար էին:

Հայկ Ղազարյանը հիշում է՝ գրաֆիկ էինք սահմանել, որ օրական մեկ ընտանիք պետք է հոգար բանվորների սննդի հարցը: Մարդիկ ոչ միայն սիրահոժար էին դա անում, այլև հաճախ հասնում էին Թբիլիսի, որպեսզի այնտեղից մթերքներ բերեն տրակտորիստների համար: Դե, այն ժամանակներում մեր խանութներում ամեն ինչ չէ որ կար:

Եվ այս աշխատանքների արդյունքում մի 5–6 ամիս հետո արդեն գյուղն ունեցավ 150 հեկտար բերրի վարելահող:

Գյուղը սրանից հետո ստացավ նոր շնչառություն, վերածնվեց կարծես թե: Նոր դպրոց կառուցեցին՝ 320 աշակերտի համար, այն դեպքում, երբ գյուղում եղած աշակերտների թիվը ընդամենը 150–ն էր: Բայց դա սովխոզի տնօրեն Շավարշ Մեհրաբյանն անում էր հեռանկարի համար: Գիտեին, որ գյուղը մեծանալու ու ծավալվելու է այսուհետ: Ճանապարհներ կառուցեցին, կառուցեցին ոռոգման ցանց՝ շուրջ 100 հեկտարի համար, այն էլ՝ անձրևացման եղանակով: Անցկացրեցին 15–20 կիլոմետրանոց ջրագծեր: Դաշտամիջյան ճանապարհները վերանորոգեցին: Հիմնեցին այգիներ: Կառուցեցին տիպային ֆերմաներ: Նաև՝ Կենցաղի տուն: Եվ այլն, և այլն:

Գյուղը պարզապես ծաղկում ապրեց: Եվ, իրոք, այդ օրը՝ հոկտեմբերի 24–ը դարձավ Դովեղի վերածննդի օրը: Մինչև այսօր այդպես էլ գիտակցում է ցանկացած դովեղցի:
Իսկ թե Մովսիսյանն ինչպիսի տեղ ու դեր ունի յուրաքանչյուր դովեղցու կյանքում, ասելն ավելորդ է: Բանն այն է, որ Վլադիմիր Մովսիսյանն էլ էր նույն կերպ ընդունում Դովեղն ու դովեղցուն: Ասում են, որ հաճախ կատակով իրեն անվանում էր դովեղցի: Այսինքն՝ պետական այս նշանավոր գործչի համար երկրի հողերի վերադարձն ուներ կյանքի գին ու կյանքի նշանակություն:

Ամեն հարցում Վլադիմիր Մովսիսյանը հետագայում էլ աջակցեց դովեղցուն: Ինչ կարող էր անել, արեց նրանց համար: Նույնիսկ դովեղցիներն են պատմում, որ գործով ինչպիսի պետական հիմնարկ մտնեին, Մովսիսյանի անունն էին տալիս ու իրենց առաջ կանաչ լույս էր վառվում, հարցերն անմիջապես լուծվում էին:

Անգամ ասում են, որ այսպես էր կարգը. Ագրոպրոմում յուրաքանչյուր շրջան ուներ իր թղթապանակը: Բայց Դովեղի համար թղթապանակն առանձին էր, չէր մտնում շրջանի ընդհանուր թղթապանակի մեջ:

…Այդ օրը՝ 2017–ի հոկտեմբերի 24–ին Դովեղում կհավաքվեն նրա զավակները: Լինեն տեղաբնակ դովեղցիներ, թե ծնունդով դովեղցիներ կամ պարզապես արմատներով դովեղցիներ:

Իսկ շատ հայտնի ու նշանավոր մարդիկ կան նրանց մեջ: Դովեղցիները հպարտորեն են տալիս անունները՝ Լևոն Արոնյան, Պաշտպանության նախարար Վիգեն Սարգսյան, Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի նախագահ Ռոբերտ Նազարյան: Նաև՝ գիտնականներ, տարբեր ոլորտներում հաջողությունների հասած մարդիկ…

Գոհար Սարդարյան
«Փաստ» օրաթերթ

loading...
Ջասթին Թրյուդոն Հայաստանում կանադական ընկերություններին հետաքրքրող ներդրումների մեծ ներուժ է տեսնում Հայաստանում լինելու է ամենածավալուն համաներումը. Արտակ Զեյնալյան Ֆրանսիան երբե´ք չի մոռանա և կպայքարի ճանաչման համար. Մակրոնի գրառումը Հայոց ցեղասպանության թանգարան- ինստիտուտի հուշամատյանում Հավատարիմ ենք մեզ միավորող կապերին, որոնք բնորոշվում են «Ապրել միասին Ֆրանկոֆոնիայում» գաղափարախոսությամբ. ՀՀ վարչապետի ելույթը Ֆրանկոֆոնիայի գագաթնաժողովի մասնակիցները ջերմ ծափահարություններով ողջունեցին Շառլ Ազնավուրի հավերժական ներկայությունը Հայաստանը ԼՂ հակամարտության կարգավորման բանակցային գործընթացի փոփոխության հարց չի դնում. Նիկոլ Փաշինյան Հույս ունեմ հաստատվել Հայաստանում նվիրվելու համար ծրագրերին, որ հայրս նախաձեռնել էր այնտեղ. Նիկոլա Ազնավուր Թունավորման վարկած. ՌԴ ՔԿ-ն նորից կուսումնասիրի գործարար Լևոն Հայրապետյանի մահվան հանգամանքները Աշոտ Աղաբաբյանը «Քննարկում» հաղորդաշարի հյուրն է. ուղիղ եթեր Էներգետիկայի և բնական պաշարների համակարգն առավել արդյունավետ դարձնելու գործնական փուլ ենք մտել. Նիկոլ Փաշինյան Հանրության և քննչական մարմինների նոր հարաբերությունների հաստատման գործընթաց է սկսվում. Փաշինյանը շնորհավորեց ՔԿ աշխատողի օրվա առթիվ Մոսկվան եւ Երեւանը արդյունավետ համագործակցում են, կողմերը շարունակում են ինտենսիվ երկխոսությունը. Կարասին Պիտի կարենալ... Ազնավուր Հրազենային վնասվածքներից մահացել է «Յուվեցի Կարո» մականվամբ Կարո Կարապետյանը Ազնավուր. վավերագրական ֆիլմի պրեմիերա Պարզ է, սիրում եմ քեզ. Շառլ Ազնավուր Ազնավուրը խարիսխ է գցել հավերժությանը մեր ժառանգության Ազնավուրի մարմինը դուրս բերեցին «Դլե Յաման» –ի երաժշտության ուղեկցությամբ Փաշինյանը և Մակրոնը ներկա են գտնվել Շառլ Ազնավուրի հոգեհանգստի արարողությանը և հանդես եկել ելույթներով Ճանաչված բարերար Հրաչյա Պողոսյանի հերթական նախաձեռնությունը. սպասվում են «տիեզերական անակնկալներ» Աշոտ Աղաբաբյանի «Թակարդ» վեպը վաճառքի կհանվի հոկտեմբերի 4-ից Նիկոլ Փաշինյանն Ազնավուրի մահը համամարդկային կորուստ է համարում
Այսօր Այս շաբաթ Այս ամիս
website by Sargssyan