Երևան, 19.Հոկտեմբեր.2017,
--
:
--
,

Գրականության ու քյաբաբի բուրմունքով գրախոսությունների մասին


Մեր հյուրն է արձակագիր Արա Նազարեթյանը

– Պարոն Նազարեթյան, այսօր մեր երկրում կարո՞ղ է գրողն իր գրչով ինքն իրեն ու իր ընտանիքը պահել:

– Բացառվում է: Նախ հայոց լեզվի գրական շուկան շատ փոքր շուկա է: Այսօր եթե մի 400–500 օրինակ գիրք մեր երկրում տպվում ու վաճառվում է, համարում են բեսթսելլեր: Բայց այդ 500 օրինակի վաճառքը նույնիսկ իր թղթի ծախսը չի հանի: Բա մյուս գրքերի պարագայում ո՞նց կլինի:
Նվիրատվություն է լինում. բան–ման: Կամ՝ պետպատվերն էր, բայց պետպատվերն էլ ոնց որ թե արանքից դուրս եկավ: Ու այս դեպքում վիճակն էլ ավելի է վատանում:
Անձամբ ես, որ արդեն վեց գիրք ունեմ, չեմ մտածում, որ յոթերորդ գիրքս կտպվի: Անշուշտ կգրվի: Բայց կդրվի համացանցում, կամ ինչ–որ հատվածներ ամսագրում, թերթում կհրապարակվեն: Սակայն գրքի տեսքով չեմ կարծում, որ լույս տեսնի: Ես որտեղի՞ց պետք է այդքան փող ճարեմ: Հետո դուրս կգա սրանից, որ մե՞նք պետք է կերակրենք գրականությանը: Այս դեպքում էլ ո՞ւր մնաց, որ գրականությունը կերակրի մեզ:

– Այսինքն՝ պետպատվերը վերացվեց, և արդեն գրողը մնաց իր գրքի՝ մի քանի օրինակ վաճառքից ստացված գումարի հույսին:

– Դա ծիծաղելի էլ է արդեն:
Նախ հիմա գիրք ընդհանրապես չեն գնում: Եվ դա նրանից չէ, որ լավ հեղինակներ չունենք, ու կարգին գրականություն չի ստեղծվում:

– Միայն Հայաստանում չէ, որ այդպես է. ինչո՞ւ ժամանակակից մարդը գիրք չի գնում ու կարդում:

– Նայած՝ որ երկրում: Օրինակ, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում գրականությունը ևս բիզնես է: Կան գործակալներ, մենեջերներ, ովքեր նաև փող ունեն, հոտառությամբ զգում են, որ այս մարդը, ով դեռևս անանուն մեկն է, կարող է հեռանկար ունենալ: Ու նրա գովազդն են կազմակերպում, ընդհանրապես փող են ներդնում ու արդյունքն էլ քաղում են:

– Իսկ մեզ մոտ համառորեն չի զարգանում գրական գործակալի ինստիտուտը: Մենք կարող էինք, չէ՞, գոնե մեկ քայլ անել այդ ուղղությամբ:

– Ինչ–որ բաներ ուզում են անել. առանձին ակումբներ են ստեղծում: Բայց դե շուկան փոքր է, է՜, փոքր:
Եվ մի բան էլ կա. քանակը որակ է բերում: Իսկ մենք որպես փոքրաքանակ ժողովուրդ, չենք կարողանում այնպիսի քանակություն ապահովել, որ հասնի որոշակի սահմանի ու նոր որակ ապահովի:
Ռուսաստանի օրինակով՝ որ ահռելի մեծության երկիր է: Սանկտ Պետերբուրգն ունի իր առանձին գրական կազմակերպությունը, Մոսկվան՝ իր, Ռոստովը՝ իր: Ու այսպես՝ շարունակ: Եվ մեծ պայքար է ընթանում այս տարածքների գրական կազմակերպությունների միջև: Ոչ ոք էլ չի զարմանում, որ այս գրողը մյուսին քննադատեց: Բաց, ազատ գրական խոսակցություն է ընթանում: Ու արդյունքն էլ չի ուշանում. ստեղծվում է որակյալ գրականություն:
Ի վերջո, անաչառ քննադատությունը միայն գրական նշաձողն է բարձրացնում: Իսկ մեզ մոտ հլա թող փորձի մեկը մեկին քննադատի. պապական թշնամի են դառնում:
Սա էլ մի կողմ. եթե մեզ մոտ մի լավ գրախոսություն էլ տպվում է, դրանից քյաբաբի բուրմունք է գալիս: Որովհետև գրաքննադատները խոպանչի են դարձել. մի լավ հոդվածն արժե 50 դոլար, 100 դոլար:

– Դուք ասում եք՝ շուկան է պատճառը: Բայց սովետական ժամանակներում լավ էլ քննադատում էին, լավ էլ գրաքննադատություն կար: Էլի նույն փոքր գրական շուկան էր:

– Նախ չմոռանանք՝ կային հեղինակներ, որ տպագրվում էին 50–100 հազար տպաքանակներով: Ու ժողովուրդը գրքեր կարդում էր: Նաև պակաս դերակատարություն չուներ պետական աջակցությունը. պետությունը տեր էր կանգնում գրողին: Ճիշտ է, այն ժամանակ շատ դժվար էր մտնել գրական ասպարեզ, բայց եթե մտար, ապա որևէ խնդիր չէիր կարող ունենալ: Ապահովված էիր արդեն և՛ ֆինանսապես, և՛ ունենալու էիր բարոյական աջակցություն: Եվ քո քարոզչությունն էր տեղը տեղին արվելու:

– Ինչպե՞ս եք վերաբերվում այն փաստին, երբ մեր վարչապետն ամեն առիթով ասում է, որ մշակույթի, արվեստի ոլորտները նաև պետք է կապիտալիզացվեն, այսինքն՝ դառնան փող բերող:

– Ես չեմ պատկերացնում, թե ինչպես կարող է արվեստի բնագավառը դառնալ փող բերող՝ այս փոքր շուկայի պայմաններում:
Փող բերողը, ասենք, Արմենչիկն է, նրա նման այլ մարդիկ, որ դահլիճներ են լցնում: Բայց հիմա դո՛ւք ինձ ասեք՝ նրանք արվե՞ստ էլ են բերում, նրանց բերածն արվե՞ստ է: Այդ դեպքում, եթե փող բերելու խնդիր դրվի, ապա պետք է բոլորն անցնեն արմենչիկային մշակույթին: Եվ ոչ թե ստեղծեն բարձր արվեստ ու մշակույթ:

– Բա ինչպե՞ս եք տեսնում մեր գրականության ապագան. շատ անմխիթար ներկայացրեցիք ամեն ինչ:

– Չգիտեմ: Պետությո՞ւնը գուցե պետք է տիրություն անի: Բայց դրա մեջ էլ վտանգ կա: Անմիջապես կկիրառվեն խնամի–ծանոթ–բարեկամ լծակները: Ու նա, ով ոտքով, գլխով նվիրված է իր գրականությանը, էլի շվաքում կմնա:

– Վերջը՞:

– Վերջը՝ չգիտեմ…

Գոհար Սարդարյան

«Փաստ» օրաթերթ

loading...
Գյուղական բնակչության թիվը նվազել է Երևանում հակասրճարան այցելելը մոդայիկ է, մարզում՝ ավելորդ ծա՞խս Թանկացումներ դիզվառելիքի շուկայում. ինչո՞ւ ոլորտը չի կարգավորվում Լարիսա Ալավերդյան. «Եթե այս օրենքը դրսի պահանջ է, ապա մեզ համար ամոթ է» Պատմական էքսպերիմենտ՝ Հայաստանի դեպքում Կընկնենք քարե դար. ատոմակայանի փակման հետևանքները Ի՞նչ գաղափարի շուրջ է պետք բանակցել Սերգո Կարապետյանի ժամանակ 1,5 միլիոն դոլարի վնաս է հասցվել պետությանը. նոր քրեական գործ Մարդասիրությունն ու այն կրողները՝ «Փրկության քարտեզ»–ում Ֆիլմ, որտեղ խոսում են միայն օտարները Կաննում կայացել Է «Տրոցկի» ռուսական սերիալի համաշխարհային պրեմիերան Ռաֆայել Նադալը բաց կթողնի Բազելի մրցաշարը «Բարսելոնա»-«Օլիմպիակոս». ուղիղ միացում Միջխորհրդարանական միությունը գլխավորել Է մեքսիկացի Գաբրիելա Կուեւաս Բարոնը Քսենիա Սոբչակն իր թեկնածությունը կառաջադրի 2018թ-ին կայանալիք ՌԴ նախագահի ընտրություններում Կատալոնիան չի ընկրկի «Կոնվերս բանկ»-ից հափշտակության գործով մեկ անձի նկատմամբ հայտարարվել է հետախուզում Մխիթարյանը և Ղազարյանը հանդիպել են Լիսաբոնում Սիրիայում գեներալ Է զոհվել, որը պատասխանատու Էր Դեյր Զորի պաշտպանության համար Մոսկվայում տաքսու հայազգի վարորդը թունավորել է ուղևորներին և թալանել նրանց ՉԼ. Օրվա խաղերի անոնս Վլադիմիր Ռախմանինը միգրացիան կանխելու համար առաջարկում է խթանել ներդրումները գյուղատնտեսության ոլորտում Լևոն Հայրապետյանի ոսկե տառերով է գրվել բոլորիս սրտերում. Արցախի պետնախարար Նախագահն ընդունել է Ռուսաստանի և Բելառուսի քննչական կոմիտեների նախագահներին ՖԻԴԵ-ն Հայկ Մարտիրոսյանին, Մանուէլ Պետրոսյանին և Արման Միքայելյանին շնորհել է գրոսմայստերի տիտղոս
Այսօր Այս շաբաթ Այս ամիս
website by Sargssyan