Երևան, 23.Հուլիս.2018,
--
:
--
,

Թարգմանական գրականության մասին. ի՞նչ ենք անում, ի՞նչ չենք անում


Մեր հյուրն է բանաստեղծ, թարգմանիչ Շանթ Մկրտչյանը

– Պարոն Մկրտչյան, որպես թարգմանիչ, այսօր ինչպե՞ս կգնահատեք թարգմանական մեր գրականության վիճակը: Ի՞նչ է թարգմանվում, ի՞նչ չի թարգմանվում: Եվ, ի վերջո, մենք համակարգված թարգմանություն անո՞ւմ ենք, թե` ով պատահի, և` ինչպես պատահի:

– Նախ ասեմ, որ թարգմանական գրականությունն ընդգրկում է հարցերի բազմաթիվ շրջանակներ` թարգմանական գրականությամբ ներկայացվող ոլորտները, լեզուները, երկրները:
Իսկ ինչ վերաբերում է բուն թարգմանական գործին, սովորաբար այն արվում է երկու ճանապարհով` անհատի` թարգմանչի նախաձեռնությամբ և պատվերով: Անվանենք` սոցիալական պատվեր կամ պետական պատվեր. ինչպես կուզենք:
Եթե նկատի ունենանք թարգմանիչների նախաձեռնությունը, այն, իհարկե, կա: Նրանք նախաձեռնում են և առաջարկում են: Եվ հաջողությամբ անում են իրենց գործը:
Իսկ, որպես քաղաքական կուրս, պետական պատվեր մենք չունենք, չկա:

– Իսկ դա չի՞ ենթադրում, որ կարող են լինել հախուռն, անկազմակերպ թարգմանություններ, հաճախ` իրար կրկնող: Արդյունքում սեղանին դրվի ո՛չ այն նյութը, որը մեզ անհրաժեշտ է:

– «Հախուռն ու անկազմակերպ» գնահատականն այս թեմայի առնչությամբ ես չեմ ընդունում: Դրան այլ բնութագրում պետք է տրվի: Պարզապես կազմակերպված մոտեցում է պետք այս գործին: Ի վերջո, երկիրն ունի իր արտաքին ու ներքին քաղաքական վեկտորները, այլ երկրների հետ մտնում է տարատեսակ հարաբերությունների մեջ: Իսկ երկրների միջև եղած փոխհարաբերությունները պետք է նաև ամրապնդել մշակույթով:
Ա՛յ, ես կցանկանայի, որ թարգմանական գործի մեջ ելակետը հենց սա լիներ:
Եվ միաժամանակ կարողանայինք հայերեն դարձնել աշխարհում լույս տեսնող լավագույն գրականությունը: Այն գրականությունը, որն իր երկրում և նրա սահմաններից դուրս գնահատանքի է արժանանում:

– Իսկ մենք այսօր աշխարհից ի՞նչ ենք բերում մեր գրականություն:

– Բերում ենք այն, ինչ վաղուց պետք է ունենայինք, սակայն ժամանակին չենք թարգմանել:
Բայց Հայաստանի հնարավորություններն այնքան մեծ չեն, ինչպես Չինաստանի, Ռուսաստանի կամ այլ երկրների: Եվ մեր հնարավորությունների չափով բավականին գործ կատարել ենք, այնուամենայնիվ:
Եվ քանի որ աշխարհի ունեցածը շատ–շատ է, մենք պետք է կարողանանք այնտեղից ճիշտ ընտրություն կատարել և մեր լեզվով ներկայացնել համաշխարհային գրականության գոնե հիմնական արժեքները: Ընդ որում, ներկայացնենք և՛ արևելյան քաղաքակրթության, և՛ արևմտյան քաղաքակրթության արժեքները:

– Հենց խնդիրն էլ այն է, որ եթե մեր հնարավորությունները սահմանափակ են, ապա պետք է գործենք կազմակերպված ու համակարգված:

– Պետությունն ինչքան միջամտի ու խրախուսի մարդկանց նախաձեռնությունները, շատ լավ է: Բայց միանշանակ է, որ անհատը` թարգմանիչն ինքն է շատ հարցեր որոշում:

– Իսկ այսօր թարգմանվում է առաջի՞ն լեզվից, թե՞ նաև միջնորդ լեզվից:

– Հիմնականում թարգմանվում է առաջին լեզվից: Բայց կան լեզուներ, որոնց մենք չենք տիրապետում, մեր երկրում չկան այդ լեզուների իմացությամբ համապատասխան կադրեր, իսկ նման լեզուներով ստեղծված գրականությունը, թեկուզ միջնորդ լեզվից, պետք է թարգմանվի:
Հիմա դուք պատկերացրեք` երկու հազար տարի ոչ մի չինարեն իմացող չի եղել Հայաստանում, ինչքանո՞վ է բնական, որ չինական այդ հսկայական կուլտուրան մեր տեսադաշտից դուրս մնա: Այն դեպքում, երբ մենք հարաբերություններ ենք ձևավորում այս երկրի հետ: Նույնն էլ կարելի է ասել ճապոներենի, վիետնամերենի, կորեերենի և ուրիշ այլ լեզուների մասին, որոնք երբեք չեն եղել մշակութային մեր շրջանառության մեջ:

– Մեր պետական քաղաքականության մեջ կա՞ նպատակ, որ պատրաստենք համապատասխան մասնագետներ` մեզ համար անծանոթ մշակութային տարածքները ներկայացնող լեզուների իմացությամբ:

– Ես առայժմ նման բան չեմ նկատում: Եթե դիտարկենք մեր կրթական համակարգը, ապա այնտեղ արևելագիտություն կա, բայց այն սահմանափակվում է թուրքերենով, արաբերենով ու պարսկերենով: Պետք է ընդլայնվի շրջանակը: Եվ պարտավոր ենք արդեն մտածել այդ մասին: Սա խնդիր է, որին առնչվելու ենք ուզած, թե չուզած:

– Հիմա խոսենք քո մասին. թարգմանիչ Շանթ Մկրտչյանն առաջիկայում ինչո՞վ է ուրախացնելու ընթերցողներին:

– Կատարել եմ Անդրեյ Վոլոսի «Վերադարձ Փանջիրուդ» վեպի թարգմանությունը, որը լույս կտեսնի մոտ օրերս: Տպագրությունն իրականացրել է «Ոգի–Նաիրի» հրատարակչությունը` ռուսական կողմի պատվերով:

 

Գոհար Սարդարյան
«Փաստ» օրաթերթ

loading...
Գերմանիայի կանցլերի գրասենյակը դեռևս չի մեկնաբանում Հայաստան Մերկելի հնարավոր այցի մասին տեղեկությունը Թուրքիայի քեմալական կուսակցության ազատազրկված պատգամավորը հացադուլ է սկսել Որակյալ կահույքի արտադրություն ու մատչելի գներ․սա «Ավելինո»-ն է Մուշավան թաղամասի հրդեհը մարվել է. դեպքի վայրում էր նաև ԱԻ նախարարը Հայաստանի ՓՄՁ ԶԱԿ-ը նոր տնօրեն ունի Քաղցրավենիք, բուսական պահածոներ ու թանապուր. զորամասերում սննդակարգի փոփոխություններ են իրականացվում Վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի մամուլի ասուլիսը Փաշինյանն օգտակար է համարում Տեր-Պետրոսյանի հետ զրույցը և չի բացառում մյուս նախագահների հետ հանդիպելու հնարավորությունը Ռուսաստանն ունի հնարավորություն թույլ չտալու պատերազմի վերսկսումը տարածաշրջանում. Փաշինյան Հայաստանի Հանրապետությունում արտոնյալ գործարարներ չեն լինի. Փաշինյան «Ադրբեջանցիները վախենում են ճշմարտությունից». սպառնալիքներ ստացող հայազգի բլոգերը տեսանյութ է հրապարակել Երևանից (տեսանյութ) 2021-ից ընդերքօգտագործողները բնապահպանական հարկ են վճարելու թափոնների տեղադրման կամ պահման համար «Տուբերկուլոզի դեմ պայքարի ազգային կենտրոն» ՊՈԱԿ-ում հայտնաբերվել են մի շարք չարաշահումներ և խախտումներ Արարատ Միրզոյանն ԱՄՆ կոնգրեսականին հայտնել է Հայաստանում մինչև ապրիլ ընտրություններ անցկացնելու մտադրության մասին «Դարաշրջանն» ու «Դվին 2018»-ը մշակութային Հայաստանում Պետությունը մշակույթին պիտի խանգարի, չխանգարի, օգնի, անտեսի, վերահսկի. կարծիքներ հանդիպում-քննարկումից Ճանաչեք հին Երևանը. «Քաղաք» պանդոկ «Վահանագեղձի հանգույցներ». խնդիրներն ու բուժումները Արմեն Վարժապետյանի գրքում Նախագահը ընթրիք-հանդիպում է ունեցել հայտնի կինոգործիչների հետ Արմեն Արզումանյանը նշանակվել է ՀՀ տրանսպորտի, կապի եւ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների նախարարի տեղակալ Ոչ մի բան չանեինք, կարող է՝ ավելի լավ լիներ. կրթության փորձագետը՝ բարեփոխումների վերաբերյալ Սպանություն Գեղարքունիքում. երկու անձ ձերբակալվել է Գավառ քաղաքից 21 կմ դեպի արևմուտք երկրաշարժ է գրանցվել
Այսօր Այս շաբաթ Այս ամիս
website by Sargssyan