Երևան, 15.Հուլիս.2019,
--
:
--
,

Հայ–ռուսական հարաբերությունների որակական տրանսֆորմացիան


Մեր հյուրն է Ռազմավարական և ազգային հետազոտությունների հայկական կենտրոնի ղեկավար Մանվել Սարգսյանը

– Մի քանի օր առաջ լրացավ Հայաստանի ու Ռուսաստանի միջև ռազմավարական համագործակցության պայմանագրի կնքման 20–ամյակը: Որքանո՞վ էր կարևոր և ճիշտ այդ պայմանագրի կնքումը դեռ այն ժամանակ՝ 1997–ին:

– Բացի այն, որ պայմանագրի կնքումը կախված էր այն ժամանակվա կառավարող համակարգի ներկայացուցիչների պատկերացումներից, նշանակություն են ունեցել նաև մի շարք գործոններ: Առաջին հանգամանքը պատերազմն էր: Եվ բնական է, որ կար պատերազմի ժամանակ եղած պրոցեսների ազդեցությունը: Երկրորդ էական հանգամանքն այն էր, որ հետպատերազմյան՝ 94 թ. բանակցությունների ժամանակ Ռուսաստանը փորձում էր ամեն կերպ հասնել խաղաղապահ զորքերի տեղակայման: Տեսակետները տարբեր էին, բայց ի վերջո հաղթեց այն դիրքորոշումը, որ դա անթույլատրելի էր: Ու ռուսական զորքը Ղարաբաղ չմտավ: Դրանից հետո Ռուսաստանը փորձեց տարբեր ձևերով ազդել ՀՀ իշխանությունների վրա, որ գոնե Հայաստանի տարածքում կարողանան զորք ունենալ: Եվ արդեն 1995–ին ձեռք բերվեց ռուսական բազա տեղակայելու նախնական պայմանավորվածություն: Դա էլ իր հերթին ստեղծեց այն փիլիսոփայական հիմքը, որի հիման վրա զարգացան հայ–ռուսական հարաբերությունները:
Իսկ արդեն ռազմավարական համագործակցության պայմանագիրը Հայաստանի անվտանգության համակարգը մեծ կախվածության մեջ դրեց Ռուսաստանից: Եվ դա էլ ազդեց մնացած բոլոր հետագա պայմանագրերի վրա: Ռուսաստանը կարողացավ անհավասար պայմաններում ստորագրել տալ տարբեր փաստաթղթեր, որոնք այսօր մեծ խնդիրներ են ստեղծում մեր երկրի համար: Չի գործում հարաբերությունների այն մոդելը, որը գուցե նպաստավոր զարգացումների բերեր, և Հայաստանի ազատության ու սուվերենության աստիճանը բարձր մնար: Ռուսաստանը մեծապես օգտվեց այդ պայմանագրից և տնտեսական էքսպանսիա սկսեց՝ «գույք–պարտքի դիմաց»–ի ու այլ ձևերով ձեռք բերեց հիմնարկներ, որոնք այդպես էլ էֆեկտիվ չաշխատեցին: Արդյունքում՝ Հայաստանի տնտեսական ու ֆինանսական կախվածությունը Ռուսաստանից նույնպես մեծացավ:

– Հայ–ռուսական հարաբերությունների այդ որակական տրանսֆորմացիայի պատճառը ո՞րն էր:

– Այն ժամանակ Ռուսաստանը բոլորովին այլ վիճակում էր: Բացի այդ, ռազմական առումով «տեղավորվելով» Հայաստանում՝ նրանք գնալով մեծացրին իրենց ազդեցությունը գրեթե բոլոր ոլորտներում: Մյուս կողմից, այն ժամանակ մեզանում հրապարակ նետվեց մի թեզ, թե իբր մեր կարևոր խնդիրներից մեկը Թուրքիայի հետ հարաբերություններ ստեղծելն է, թե առանց հայ–թուրքական նորմալ հարաբերությունների Հայաստանը չի կարող զարգանալ: Ու ընդհանրապես, հարյուրամյա վախերի ազդեցության տակ ձևավորված ինչ–որ պատկերացումներ կային, որոնք բերում էին նման որոշումների: Իսկ եթե դուք անընդհատ պրոբլեմ եք ստեղծում, պետք է լուծումներ գտնել: Ու եթե չենք կարողանում թուրքերի հետ հարաբերություն ստեղծել, արդեն դիմում եք ռուսին՝ որպես պաշտպան: Սա մտածողության խնդիր է:

– Արդյոք այսօր չի՞ առաջացել այդ պայմանագիրը վերանայելու հարց, թե, այնուամենայնիվ, խնդիրը պայմանագիրը չէ:

– Վաղուց է առաջացել այդ հարցը: Բայց ճիշտ եք՝ խնդիրը պայմանագիրը չէ: Խնդիրն այն է, որ Հայաստանում դեգրադացվել է քաղաքական էլիտան: Պրոռուսականությունը, ռուսական ագենտուրան չափից ավելի են ներթափանցել պետական կառավարման համակարգ: Չափից ավելի սուր է դրված անձնական շահերի խնդիրը: Ռուսաստանը կարողացել է մեզանում կառուցել այնպիսի կառավարող համակարգ, ձևավորել հանրային այնպիսի գիտակցություն, որտեղ որևէ մեկը չի էլ դնում նման խնդիր: Եթե Արևմուտքի որևէ ներկայացուցիչ մի թթու խոսք է ասում, մենք միանգամից կուրծք ենք ծեծում, մատ ենք թափ տալիս՝ մի խառնվեք մեր ներքին գործերին: Իսկ թե ռուս մի լրագրող էլ մի բան ասի, բոլորն սկսում են պաշտպանել: Տեսեք, թե ինչպես ենք ատամներով պաշտպանում Ադրբեջանին զենք վաճառելու Ռուսաստանի իրավունքը: Այդ աստիճանի ենք հասել: Նման մտածողության գործիչներ ունենք և կառավարման համակարգում, և հանրային հատվածում: Իսկ դա լուրջ խոչընդոտ է, որպեսզի բարձրացվի Ռուսաստանի հետ հարաբերություններն այլ կերպ կառուցելու հարցն անգամ: Խնդիրն այն չէ, որ Ռուսաստանը մեզ համար թշնամի պետություն է: Ոչ: Խնդիրն այն է, որ հարաբերությունների սխեման է սխալ կառուցված: Պետք է ուրիշ ձևով կառուցել դրանք: Եվ դա հնարավոր է:

Այսօր մենք ունենք երկու պետություն՝ Հայաստան և Արցախ: Նրանց անվտանգության համակարգերը բոլորովին տարբեր են: Արցախում որևէ երկրի զորք չկա: Այնտեղ սուվերենության աստիճանը բարձր է: Իսկ դա միջազգային դիրքորոշումների և ուժերի բալանս է ստեղծում այդ տարածքի շուրջ: Իսկ Հայաստանն ընկալվում է որպես ռուսական ֆորպոստ: Ամբողջ աշխարհը կասկածի տակ է դնում Հայաստանի՝ սուվերեն որոշումներ ընդունելու կարողությունը: Վերջերս ՀՀ–ում ԱՄՆ դեսպանն էլ բացահայտ ասաց՝ ձեզ գործիքներ կտանք, որ կարողանաք սուվերեն լինել: Դա արդեն միջազգային լուրջ խնդիր է դարձել Հայաստանի համար:

– Ռուսաստանից անկախանալու դիմաց Վրաստանը վճարեց Աբխազիայով ու Հարավային Օսիայով, Ուկրաինան՝ Ղրիմով ու Դոնբասով: Գուցե ՀՀ իշխանությունների հասցեին ճակատային մեղադրանք հնչեցնելն այնքան էլ ճիշտ չէ՞:

– Մեղադրանքի խնդիր չկա: Դա այդ մարդկանց քաղաքական փիլիսոփայությունն է: Մարդկանց այդ մտածողությունը քաղաքական լրջագույն արատ է, որը շատ խորն է նստած: Ինչ վերաբերում է ձեր նշած օրինակներին, կոնկրետ Վրաստանը ճիշտ քաղաքականություն չէր վարում: Եթե ճիշտ ուղի որդեգրեր, ոչինչ չէր լինի:

– Հայաստանը փորձում է հավասարակշռված քաղաքականություն վարել ՌԴ–ի ու Արևմուտքի հետ: Արդյո՞ք ստացվում է:

– Ես չեմ կարծում, թե դա հավասարակշռված քաղաքականություն է: Ուղղակի Ռուսաստանն այն աստիճանի է իրեն անարդար պահել Հայաստանի նկատմամբ, որ Հայաստանը կորցնելու վտանգ է զգում: Չի կարելի այդ աստիճան անկյուն հրել երկիրը: Վտանգ է ստեղծվել, որ այդ երկիրը ընդհանրապես կարող է թշնամանալ: Դրա համար ռուսները մեղմացնում են դիրքորոշումը: Արդեն չեն կարող թույլ չտալ, որ գնաս Եվրոպա, որ չմասնակցես ՆԱՏՕ–ի զորավարժություններին: Ցավոք, խնդիրն այն չէ, որ մերոնք խելոքացել են: Մարդիկ շարունակում են նայել նաչալնիկի աչքերին: Պարզապես Ռուսաստանն է վերաբերմունքը փոխել:

Արփի Սահակյան
«Փաստ» օրաթերթ

loading...
«Երևանյան բեսթսելեր». «Թակարդ» վեպն առաջին հորիզոնականում է «Թակարդ»-ի թակարդում Կարելիությունից անդին. Աշոտ Աղաբաբյանի «Թակարդ» գրքի մասին. armtimes «Բուկինիստի» տնօրեն Խաչիկ Վարդանյանը՝ Աշոտ Աղաբաբյանի «Թակարդ» վեպի մասին Սա՞ է հայրենիքի գնահատանքը լեգենդար հետախույզին Բարի տարեդարձ, սիրելի գրող Բոլոր զինվորականները կկրեն «Աշոտ Երկաթ» խաչ-կրծքանշանը Փաշինյանը տիկնոջ հետ այցելել է Մանսուրյանին Նիկոլ Փաշինյանի և գրող Աշոտ Աղաբաբյանի վեպերը՝ հոկտեմբերի բեսթսելլերներ Հայտարարություն ՀՀ նախագահի մրցանակի մասին «Բարսելոնա» - «Ինտեր». ուղիղ հեռարձակում Արծրուն Պեպանյանի նոր գիրքը Ջասթին Թրյուդոն Հայաստանում կանադական ընկերություններին հետաքրքրող ներդրումների մեծ ներուժ է տեսնում Հայաստանում լինելու է ամենածավալուն համաներումը. Արտակ Զեյնալյան Ֆրանսիան երբե´ք չի մոռանա և կպայքարի ճանաչման համար. Մակրոնի գրառումը Հայոց ցեղասպանության թանգարան- ինստիտուտի հուշամատյանում Հավատարիմ ենք մեզ միավորող կապերին, որոնք բնորոշվում են «Ապրել միասին Ֆրանկոֆոնիայում» գաղափարախոսությամբ. ՀՀ վարչապետի ելույթը Ֆրանկոֆոնիայի գագաթնաժողովի մասնակիցները ջերմ ծափահարություններով ողջունեցին Շառլ Ազնավուրի հավերժական ներկայությունը Հայաստանը ԼՂ հակամարտության կարգավորման բանակցային գործընթացի փոփոխության հարց չի դնում. Նիկոլ Փաշինյան Հույս ունեմ հաստատվել Հայաստանում նվիրվելու համար ծրագրերին, որ հայրս նախաձեռնել էր այնտեղ. Նիկոլա Ազնավուր Թունավորման վարկած. ՌԴ ՔԿ-ն նորից կուսումնասիրի գործարար Լևոն Հայրապետյանի մահվան հանգամանքները Աշոտ Աղաբաբյանը «Քննարկում» հաղորդաշարի հյուրն է. ուղիղ եթեր
Այսօր Այս շաբաթ Այս ամիս
website by Sargssyan