Երևան, 23.Հունիս.2017,
--
:
--
,

«Թուրք–եվրոպական և թուրք–ամերիկյան ոչ բարենպաստ հարաբերությունները միանշանակ մեր դեմ են գործում»


Մեր հյուրն է պատմաբան Գևորգ Յազճյանը

– Պարոն Յազճյան, փաստացի Թուրքիան հրաժարվում է քեմալական հանրապետությունից: Ինչի՞ համար էր կառավարման համակարգի այդ փոփոխությունը:

– Որպեսզի Էրդողանը հավերժացնի իր իշխանությունը:
Եվ դա հանգեցնելու է լուրջ փոփոխությունների: Միայն անցում չէր նախագահական համակարգի: Արտաքին և ներքին քաղաքականությունների մեջ տեղի են ունենալու կարևոր փոփոխություններ:
Շուտով պաշտոնապես կհրաժարվեն քեմալականությունից, և նրան կփոխարինի մեկ այլ գաղափարախոսություն: Եվ դա իսլամականությունն է:
Արդեն իսկ Քեմալի վերաբերյալ արվում են տհաճ հրապարակումներ: Որ նա հրեական ծագում ունի, մասոն էր, ալկոհոլիկ է, միասեռական էր և այլն, և այլն:

– Իսկ ի՞նչ եք կարծում` կլինի արմատակա՞ն իսլամիզմ, թե` չափավոր:

– Արտաքին տեսքով կլինի չափավոր, բայց իրականում կլինի արմատական: Բայց, իհարկե, ո՛չ այն իմաստով, ինչպես տեսնում ենք ահաբեկիչների մոտ: Սակայն կյանքի բոլոր ոլորտներում կմտնի իսլամը: Բացառված չէ, որ շարիաթի օրենքները գործեն` զուգահեռ քաղաքացիական օրենքներին: Մոտավորապես այնպես, ինչպես Իրանում է:

– Իսկ նեոօսմանիզմի գաղափարախոսության իրականացման ճանապարհին այս փոփոխությունն անհրաժե՞շտ նախապայման էր, թե այդ խնդիրն ընդհանրապես դրված չէ:

– Չեմ կարող ամբողջությամբ ասել, որ անհրաժեշտ նախապայման էր, բայց մի բան հաստատ է, որ նեոօսմանությունը ենթադրում է նաև իշխանության կենտրոնացում:
Բնականաբար նեոօսմանիզմը հիմնականում դրսևորվելու է արտաքին ճակատում վարվելիք քաղաքականության մեջ: Իսկ Թուրքիան ունի չորս ուղղություն` արևելք, արևմուտք, հյուսիս, հարավ: Արևմուտքը եվրոպան է, որտեղ բացահայտ արդեն ասվում է, որ Թուրքիան այլևս տեղ չունի: Եվ Թուրքիան ինքն էլ արդեն համոզված է դրանում: Բացահայտ կերպով այն դուրս է դրվում նաև Բուլղարիայից, որտեղ վերջին շրջանում միջամտության փորձեր էր անում:

Հյուսիսային ուղղությունը Ղրիմն է, ուր կա թաթարական զգալի զանգված: Բայց այն Ռուսաստանի մաս է կազմում, և Թուրքիան չի կարող ոչինչ անել:
Ուկրաինայում ևս փորձում է դիրքերը ամրապնդել, սակայն այնտեղ չունի «հինգերորդ» զորասյուն: Շատ քիչ են ազգությամբ թուրքերը, և ընդհանրապես քիչ է մահմեդական բնակչությունը:

Հարավային ուղղությունը արաբական ուղղությունն է: Սիրիայի դեպքերը ցույց են տալիս, որ այստեղ էլ իրեն գրկաբաց ընդունողներ չկան: Ընդհակառակը, Եգիպտոսի հետ հարաբերությունները թշնամական են: Իսկ Եգիպտոսը շատ լուրջ գործոն է: Առանց այս երկրի դժվար թե որևէ մեկը հաջողության հասնի արաբական աշխարհում:
Եվ եթե Եգիպտոսում ինչ–որ փոփոխություններ լինեն, տեղի ունենա հեղաշրջում, և եթե Թուրքիան նվաճի այս երկիրը, ապա արաբական աշխարհում կարող է հենարաններ ստեղծել իր տարածման համար: Չմոռանանք, որ դեռևս հարյուր տարի չի անցել, երբ այս տարածքները օսմանյան կայսրության մասն էին:

Նաև իրանական ուղղությունն է: Բայց այս ուղղությամբ դժվար թե Թուրքիան կարողանա որևէ հաջողության հասնել:

Մնում է միայն կովկասյան ուղղությունը` Հայաստան, Վրաստան, Ադրբեջան և Հյուսիսային Կովկասի երկրներ: Հյուսիսային Կովկասի երկրներում Թուրքիան չի կարող շատ «աշխույժ» լինել, որովհետև Ռուսաստանի մաս են դրանք:

Ադրբեջանը, հասկանալի է, որ թուրքական գործոնի ամենաուժեղ տարն է: Իսկ Վրաստանը համարյա թե վերածվել է թուրքական հովանավորյալ պետության:

Մնաց Հայաստանը: Ռուսաստանի և Թուրքիայի հարաբերությունները միշտ էլ եղել են հակասական: Եղել են պահեր, երբ նրանց պետական շահերն ինչ–որ ձևով համընկել են: Անպայման` պետական, որովհետև ժողովուրդներն իրար ատում են: Հատկապես թուրքերը ռուսներին ատում են: Եվ երբ այդ պետական շահերը կրկին համընկնեն, մենք կարող ենք որպես մանրադրամ օգտագործվել նրանց ձեռքին: Հատկապես արցախյան հարցի առումով:
 
Որովհետև թուրքերն ու ադրբեջանցիները Ռուսաստանին տալիք ունեն: Իսկ մենք ամեն ինչ տվել ենք, այլևս տալիք չի մնացել: Օրինակ, Ադրբեջանն իր նավթից կարող է տալ Ռուսաստանին, անդամակցել ԵՏՄ–ին: Իսկ Թուրքիայի հետ ունեցած Ռուսաստանի հարաբերությունների մեջ շատ կարևոր է գազի գործոնը: Թուրքիան ամեն տարի սպառում է շուրջ 9 մլրդ դոլարի ռուսական գազ: Դեռ չխոսենք «Թուրքական հոսքի» մասին:
 Այսինքն` Թուրքիան ևս տալիք ունի Ռուսաստանին և, համապատասխանաբար, նրանից ստանալիք ունի:

– Հիմա սուրը կախված է մեր գլխի՞ն. ելք չունե՞նք:

– Ես կցանկանայի, որպեսզի թուրք–եվրոպական հարաբերություններն ինչ–որ ձևով լինեին հակակշիռ ռուս–թուրքական մերձեցումներին: Նույնն էլ` Ամերիկայի պարագայում, որտեղ կրկին լարվածություն կա այսօր: Իսկ թուրք–եվրոպական և թուրք–ամերիկյան ոչ բարենպաստ հարաբերությունները միանշանակ մեր դեմ են գործում:

Գոհար Սարդարյան

loading...
«Գողթ» խումբը մենահամերգով հանդես կգա Երևանում Seiko-ն ժամացույցը զարդարել Է թանկարժեք քարերի աստղերով Կրակոցներ Մալաթիայում. գլխի հրազենային վնասվածքով մեկ հոգի տեղափոխվել է հիվանդանոց Գերմանիան և Չիլիին մեկական գնդակ փոխանակեցին. Կոնֆ. գավաթ Բիլ Գեյթսը, Forbes հանդեսի վարկածով, գլխավորել է ամենահարուստ ամերիկացիների ցուցակը «Մանչեսթեր Յունայթեդ»-ը ձեռք կբերի «Մոնակո»-ի կիսապաշտպան Ֆաբինյույին WikiLeaks-ը ԿՀՎ-ի նոր փաստաթղթեր Է հրապարակել կիբեռլրտեսության վերաբերյալ Ադրբեջանի քայլերը վկայում են այդ երկրում առկա լուրջ ճգնաժամի մասին. Դավիթ Բաբայան Ստոկհոլմում բացվել է լուսանկարիչ Դավիթ Հակոբյանի «Պատմություններ ճանապարհից» խորագրով ցուցահանդեսը Միջազգային և հայ աստղերը միանում են ՅՈՒՆԻՍԵՖ-ի «Սուպեր հայրիկներ» հանրային արշավին ԱՄԷ-ն հրապարակել է Կատարին առաջադրվող պահանջները Հայաստանի արտգործնախարար Նալբանդյանը կայցելի Բելգրադ Դիվերսիոն ներթափանցման փորձի արդյունքում հակառակորդը 4 զոհ է տվել ՀՀ քննչական կոմիտեն հետախուզում է հայտարարել ՀՀ ԿԳՆ կեղծ ատեստատ տրամադրած բաժնի պետի նկատմամբ Ակտիվ բուժական միջոցառումներ. Կամավոր Խաչատրյանը ներկայացնում է Արցախում վիրավորված զինծառայողների վիճակը Հայաստանի ՊՆ առաջին տեղակալն ընդունել է ԿԽՄԿ պատվիրակության ղեկավարին Թուրքիան Կատար է տեղափոխել իր զինվորականների առաջին խումբը Երեւանում ծնված հնգյակի երկու աղջիկները շուտով դուրս կգրվեն Հնագետները Գորիսում բացառիկ վիշապ քարակոթող են հայտնաբերել Հունաստանի ԱԳՆ-ն դատապարտել է Սուրբ Սոֆիայի տաճարում Ղուրանի ընթերցումը Ադանայում ԻՊ դեմ գործողություն է իրականացվել. ձերբակալված է յոթ մարդ ՀՀ կենտրոնական բանկի նախագահը մասնակցելու է Միջազգային Հաշվարկների Բանկի ընդհանուր տարեկան ժողովին Սերժ Սարգսյանը մասնակցում է Եվրոպական ժողովրդական կուսակցության գագաթնաժողովին ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի եզրափակիչ ելույթը ՀՀ Ազգային ժողովում
Այսօր Այս շաբաթ Այս ամիս
website by Sargssyan