Երևան, 26.Ապրիլ.2017,
--
:
--
,

«Թուրք–եվրոպական և թուրք–ամերիկյան ոչ բարենպաստ հարաբերությունները միանշանակ մեր դեմ են գործում»


Մեր հյուրն է պատմաբան Գևորգ Յազճյանը

– Պարոն Յազճյան, փաստացի Թուրքիան հրաժարվում է քեմալական հանրապետությունից: Ինչի՞ համար էր կառավարման համակարգի այդ փոփոխությունը:

– Որպեսզի Էրդողանը հավերժացնի իր իշխանությունը:
Եվ դա հանգեցնելու է լուրջ փոփոխությունների: Միայն անցում չէր նախագահական համակարգի: Արտաքին և ներքին քաղաքականությունների մեջ տեղի են ունենալու կարևոր փոփոխություններ:
Շուտով պաշտոնապես կհրաժարվեն քեմալականությունից, և նրան կփոխարինի մեկ այլ գաղափարախոսություն: Եվ դա իսլամականությունն է:
Արդեն իսկ Քեմալի վերաբերյալ արվում են տհաճ հրապարակումներ: Որ նա հրեական ծագում ունի, մասոն էր, ալկոհոլիկ է, միասեռական էր և այլն, և այլն:

– Իսկ ի՞նչ եք կարծում` կլինի արմատակա՞ն իսլամիզմ, թե` չափավոր:

– Արտաքին տեսքով կլինի չափավոր, բայց իրականում կլինի արմատական: Բայց, իհարկե, ո՛չ այն իմաստով, ինչպես տեսնում ենք ահաբեկիչների մոտ: Սակայն կյանքի բոլոր ոլորտներում կմտնի իսլամը: Բացառված չէ, որ շարիաթի օրենքները գործեն` զուգահեռ քաղաքացիական օրենքներին: Մոտավորապես այնպես, ինչպես Իրանում է:

– Իսկ նեոօսմանիզմի գաղափարախոսության իրականացման ճանապարհին այս փոփոխությունն անհրաժե՞շտ նախապայման էր, թե այդ խնդիրն ընդհանրապես դրված չէ:

– Չեմ կարող ամբողջությամբ ասել, որ անհրաժեշտ նախապայման էր, բայց մի բան հաստատ է, որ նեոօսմանությունը ենթադրում է նաև իշխանության կենտրոնացում:
Բնականաբար նեոօսմանիզմը հիմնականում դրսևորվելու է արտաքին ճակատում վարվելիք քաղաքականության մեջ: Իսկ Թուրքիան ունի չորս ուղղություն` արևելք, արևմուտք, հյուսիս, հարավ: Արևմուտքը եվրոպան է, որտեղ բացահայտ արդեն ասվում է, որ Թուրքիան այլևս տեղ չունի: Եվ Թուրքիան ինքն էլ արդեն համոզված է դրանում: Բացահայտ կերպով այն դուրս է դրվում նաև Բուլղարիայից, որտեղ վերջին շրջանում միջամտության փորձեր էր անում:

Հյուսիսային ուղղությունը Ղրիմն է, ուր կա թաթարական զգալի զանգված: Բայց այն Ռուսաստանի մաս է կազմում, և Թուրքիան չի կարող ոչինչ անել:
Ուկրաինայում ևս փորձում է դիրքերը ամրապնդել, սակայն այնտեղ չունի «հինգերորդ» զորասյուն: Շատ քիչ են ազգությամբ թուրքերը, և ընդհանրապես քիչ է մահմեդական բնակչությունը:

Հարավային ուղղությունը արաբական ուղղությունն է: Սիրիայի դեպքերը ցույց են տալիս, որ այստեղ էլ իրեն գրկաբաց ընդունողներ չկան: Ընդհակառակը, Եգիպտոսի հետ հարաբերությունները թշնամական են: Իսկ Եգիպտոսը շատ լուրջ գործոն է: Առանց այս երկրի դժվար թե որևէ մեկը հաջողության հասնի արաբական աշխարհում:
Եվ եթե Եգիպտոսում ինչ–որ փոփոխություններ լինեն, տեղի ունենա հեղաշրջում, և եթե Թուրքիան նվաճի այս երկիրը, ապա արաբական աշխարհում կարող է հենարաններ ստեղծել իր տարածման համար: Չմոռանանք, որ դեռևս հարյուր տարի չի անցել, երբ այս տարածքները օսմանյան կայսրության մասն էին:

Նաև իրանական ուղղությունն է: Բայց այս ուղղությամբ դժվար թե Թուրքիան կարողանա որևէ հաջողության հասնել:

Մնում է միայն կովկասյան ուղղությունը` Հայաստան, Վրաստան, Ադրբեջան և Հյուսիսային Կովկասի երկրներ: Հյուսիսային Կովկասի երկրներում Թուրքիան չի կարող շատ «աշխույժ» լինել, որովհետև Ռուսաստանի մաս են դրանք:

Ադրբեջանը, հասկանալի է, որ թուրքական գործոնի ամենաուժեղ տարն է: Իսկ Վրաստանը համարյա թե վերածվել է թուրքական հովանավորյալ պետության:

Մնաց Հայաստանը: Ռուսաստանի և Թուրքիայի հարաբերությունները միշտ էլ եղել են հակասական: Եղել են պահեր, երբ նրանց պետական շահերն ինչ–որ ձևով համընկել են: Անպայման` պետական, որովհետև ժողովուրդներն իրար ատում են: Հատկապես թուրքերը ռուսներին ատում են: Եվ երբ այդ պետական շահերը կրկին համընկնեն, մենք կարող ենք որպես մանրադրամ օգտագործվել նրանց ձեռքին: Հատկապես արցախյան հարցի առումով:
 
Որովհետև թուրքերն ու ադրբեջանցիները Ռուսաստանին տալիք ունեն: Իսկ մենք ամեն ինչ տվել ենք, այլևս տալիք չի մնացել: Օրինակ, Ադրբեջանն իր նավթից կարող է տալ Ռուսաստանին, անդամակցել ԵՏՄ–ին: Իսկ Թուրքիայի հետ ունեցած Ռուսաստանի հարաբերությունների մեջ շատ կարևոր է գազի գործոնը: Թուրքիան ամեն տարի սպառում է շուրջ 9 մլրդ դոլարի ռուսական գազ: Դեռ չխոսենք «Թուրքական հոսքի» մասին:
 Այսինքն` Թուրքիան ևս տալիք ունի Ռուսաստանին և, համապատասխանաբար, նրանից ստանալիք ունի:

– Հիմա սուրը կախված է մեր գլխի՞ն. ելք չունե՞նք:

– Ես կցանկանայի, որպեսզի թուրք–եվրոպական հարաբերություններն ինչ–որ ձևով լինեին հակակշիռ ռուս–թուրքական մերձեցումներին: Նույնն էլ` Ամերիկայի պարագայում, որտեղ կրկին լարվածություն կա այսօր: Իսկ թուրք–եվրոպական և թուրք–ամերիկյան ոչ բարենպաստ հարաբերությունները միանշանակ մեր դեմ են գործում:

Գոհար Սարդարյան

loading...
Չեխիայի նախագահը ցավակցել է հայ ժողովրդին ցեղասպանության 102-րդ տարելիցի կապակցությամբ Լավագույն քարոզարշավը տարիների արված գործն է Թրամփը տեղի տվեց թուրքական ճնշումներին՝ չճանաչելով Հայոց ցեղասպանությունը Շառից հեռու. Սիսիանի քաղաքապետի եղբայրը խուսափում է տոնել հաղթանակը Վերջնականապես որոշվել է. Էդուարդ Շարմազանովը կդառնա ԱԺ նախագահ Չեխիայի խորհրդարանը ճանաչեց Հայոց ցեղասպանությունը USAID–ն Ադրբեջանին ֆինանսական օգնություն չի տրամադրի. Բաքվում գոհ են` ընդդիմությունը սոված կմնա «Մարտի 1–ի» գործի` Եվրադատարանի վճռին սպասելիս Դավիթ Հարությունյանը չի լինի նոր կառավարությունում ՌԴ–ում հայ համայնք կա, բայց չկա «Չեմ էլ ուզում, որ առաջարկեն նման բան». Արմեն Ամիրյանը՝ Ռուզաննա Խաչատրյանին փոխնախարար նշանակելու մասին Ֆրանսիացիները ստիպված կլինեն ընտրել. դիտել ֆուտբոլային խաղը, թե նախագահի թեկնածուների բանավեճը ԼՂ հակամարտության կարգավորման ԵԱՀԿ-ի ձգտումը տեսանելի է. Լավրով Մահացու վնասվածքը զինծառայողը ինքն իրեն հասցրել է իրեն ամրակցված գնդացրով «Իբրա, դու կարող ես խաղալ շվեդական լիգայում մեկ ոտքով նույնպես». «Մալմյո»-ի ֆանատներ ԵԽԽՎ-ն որոշել է հետաքննել Ադրբեջանի հետ կապված կոռուպցիոն գործերը Հակառակորդը կրակել է Բաղանիսի միջպետական ավտոճանապարհի ուղղությամբ. իրավիճակն այժմ հանգիստ է Անհրաժեշտ է խելացի տարբերակ մշակել, որպեսզի մրցակցությունը չխաթարվի. վարչապետ Գլխավոր դատախազությունը հայտարարություն է տարածել ՄԻՊ արտահերթ զեկույցի մասին Սահմանամերձ գյուղերի մանկապարտեզների թաքստոցները կկահավորվեն խաղալիքներով, գրքերով. Նոր հուշագիր «Ելք»-ը շարունակում է քարոզարշավն ավտոտնակների տանիքների վրա, այս անգամ Նոր Նորքում IDeA հիմնադրամը ՀՀ վարչապետին է ներկայացրել Հայաստանի զարգացման նոր նախաձեռնություններ Եվրոպայի խորհրդի Գլխավոր քարտուղարին ուղղված գլխավոր հարցը կապված է կոռուպցիոն սկանդալի հետ. ԵԽԽՎ Տարոն Մարգարյանը հանձնարարել է խստացնել վերահսկողությունը «Վերնիսաժի» տարածքում առևտրի կանոնակարգման հարցում Կառավարությունում քննարկվել են ներմուծումը տեղական արտադրությամբ փոխարինելու ուղղված աշխատանքները
Այսօր Այս շաբաթ Այս ամիս
website by Sargssyan