Yerevan, 22.June.2017,
--
:
--
,

Լարվածությունը շատ չի խորանա, երկու կողմն էլ իրար պետք են


Մեր հյուրն է «Մոդուս վիվենդի» կենտրոնի ղեկավար, քաղաքագետ Արա Պապյանը

– Ինչո՞ւ եվրոպական երկրներն արգելեցին Թուրքիայի ներկայացուցիչներին քարոզչություն իրականացնել իրենց տարածքում:

– Օտարերկրյա ղեկավարները չեն կարող գնալ և այլ երկրի տարածքում քաղաքական քարոզչություն իրականացնել, դա հակասում է միջազգային նորմերին: Եթե դա լիներ պարզապես մշակութային ձեռնարկ, խնդիր չէր առաջանա: Բայց դա քաղաքական ակցիա է: Ես ձեզ վստահեցնում եմ, որ Թուրքիան նույնպես իր տարածքում նման բան թույլ չէր տա: Երկրորդ կարևոր հանգամանքն անվտանգության խնդիրն է: Թուրքական այդ համայնքներում զգալի թիվ են կազմում հակաէրդողանականները և քրդերը: Այդ երկրները վախենում էին, որ եթե այդ հազարավոր մարդիկ հավաքվեն, հնարավոր է` ընդհարումներ, բախումներ լինեն:

– Ուշագրավ է, որ կոնֆլիկտը հիմնականում գերմանախոս երկրների հետ ստացվեց: Իսկ, օրինակ, Ֆրանսիան թույլատրեց իր տարածքում հանդիպումները: Պատճառը ո՞րն է:

– Կոնֆլիկտն սկսվեց Գերմանիայից, Նիդերլանդներից: Հետո Շվեդիան ու Դանիան միացան: Իհարկե, Գերմանիայում թուրքական համայնքն ամենամեծն է, բայց ասելով թուրքական` ես նկատի ունեմ Թուրքիայից գնացածներին: Իսկ նրանց մեջ շատ են քրդերը, ալեվիները, նաև` հայերը: Իսկ Ֆրանսիան թույլ տվեց, որովհետև այսօր ավելի խոցելի է: Տեսնում ենք, թե այնտեղ ինչ են անում ոչ թուրքերը, բայց արաբ մահմեդականները` մեքենաներ են վառում, անկարգություններ հրահրում: Ու Ֆրանսիան չի կարողանում այդ ամենի դեմն առնել: Բայց նաև` Ֆրանսիայի դառն փորձն է դրդում մյուս երկրներին նախապես կանխել նման զարգացումներն իրենց տարածքում:

– Իսկ իրականում ո՞վ է վիճակն ավելի լարում: Արդյո՞ք կողմերի պատասխանները միմյանց համարժեք են:

– Վիճակը միանշանակ լարում է Էրդողանը: Դա նրան անձամբ է պետք, որովհետև թուրք հասարակության մեջ հարգված է ռուսական բառով ասած «хороший» տղեն, իսկ լատինաամերիկյանով` մաչոն: Թե տեսեք` ես կարող եմ նման բաներ ասել: Նա հասկանում է, որ իր խոսքը վայել չէ երկրի ղեկավարին և միջպետական հարաբերությունների բառապաշար չէ: Բայց նրա խնդիրն է ձայներ Կորզել նման վերաբերմունքով, բառապաշարով, հարաբերություններ սրելով, ցույց տալ, որ իրենք ամենաուժեղ, հզոր ազգն են, Օսմանյան կայսրության ժառանգորդներն են:

– Իսկ ԵՄ–Թուրքիա ներկա կոնֆլիկտը պայմանավորված է միայն ա՞յս մեկ խնդրով, թե պատճառներն իրականում ավելի խորն են:

– Ես ուզում եմ հիշեցնել, որ արդեն 2–3 տարի է` Թուրքիան նեոօսմանիզմի քաղաքականության մասին է խոսում: Պետք է նշեմ, որ դրա տեսաբանական հայրը նախկին արտգործնախարար Դավութօղլուն է: Իսկ երբ մենք ասում ենք օսմանիզմ կամ նեոօսմանիզմ, պետք է հասկանանք ոչ միայն տարածքներ, այլև Թուրքիան` որպես Օսմանյան կայսրության ժառանգորդ նաև կրոնաբանական, դավանաբանական առումով, այսինքն` որպես խալիֆայություն: Չմոռանանք, որ մինչև 1924 թ. Թուրքիայի սուլթանը նաև խալիֆ էր, այսինքն` բոլոր սունի մահմեդականների առաջնորդը: Հիմա Թուրքիան փորձ է անում նորից վերագտնել իր նախկին կարգավիճակը, լինել բոլոր մահմեդականների առաջնորդը` բացառությամբ շիաների: Եվ դրա համար նա նման հռետորաբանությամբ է հանդես գալիս և փորձում է ցույց տալ բոլոր մահմեդականներին, որ կա մի ուժ, որը պատրաստ է կանգնել ձեր թիկունքին և աջակցել ձեզ:

– Այսինքն, եվրոպական երկրների կոշտ արձագանքը նաև պատասխան է Թուրքիայի խալիֆայակա՞ն նկրտումներին:

– Ես չէի ասի, թե Եվրոպայի արձագանքն առանձնապես կոշտ է: Նույն Հոլանդիայի վարչապետն ասում էր, որ մենք պատրաստ ենք հարաբերությունները բարելավել: Ուղղակի մի խնդիրը ձայներ հավաքելն է, մյուս խնդիրը Ռուսաստանն է: Թուրքիան լավ հասկանում է, որ հակաարևմտյան այս հռետորաբանությունն օգնելու է ՌԴ–ի հետ հարաբերությունների բարելավմանը: Հիմա Թուրքիան սկսել է խաղեր տալ Ռուսաստանի հետ և նրանից պոկում է բավականին բարենպաստ տնտեսական արտոնություններ: Տեսեք, թե Ռուսաստանն ինչի է գնում: Նա պատրաստվում է իր հաշվին մոտ 20 մլրդ դոլար ներդնել և ատոմակայաններ կառուցել Թուրքիայում: Լինելով մեր ռազմավարական դաշնակիցը` ՌԴ–ն դրա մեկ հինգերորդը չներդրեց Հայաստանում ատոմակայան կառուցելու համար:

– Իսկ կա՞ սահման, կարմիր գիծ, որից երկու կողմն էլ չեն անցնի: Մինչև ո՞ւր կարող է հասնել այս լարվածությունը:

– Լարվածությունը շատ չի խորանա, որովհետև երկու կողմն էլ իրար պետք են: Եվրոպան շատ է պետք Թուրքիային, որովհետև ԵՄ–ից են գալիս հսկայական գումարները, հիմնական տեխնոլոգիաները: Թուրքիային վարկեր արևմտյան բանկերն են տալիս: Ռուսաստանը չի կարող տալ: Նաև անվտանգության խնդիր կա: Թուրքիան ՆԱՏՕ–ի անդամ երկիր է: Այդ կառույցն է երաշխավորում նրա ռազմական հզորությունը: Իսկ Արևմուտքին Թուրքիան պետք է այնքանով, որ չափից ավելի չմերձենա Ռուսաստանի հետ: Եվրոպայում մտածում են` կարելի է Թուրքիային մասամբ պատժել, բայց չթշնամացնել:

Արփի Սահակյան

loading...
Four men took own lives after webcam blackmail Katy Perry gets charity award for her work with children from Hillary Clinton Philip Morris could stop making conventional cigarettes Trump eyes ex-Goldman banker Steve Mnuchin for Treasury CIA chief warns Trump: Scrapping Iran deal 'height of folly' Thousands 'miss out on stroke treatment' Samsung Electronics considers splitting firm in two South Korea's President Park 'willing to resign' Brazil Chapecoense football team in Colombia plane crash Bird flu: Netherlands culls 190,000 ducks Trump dismisses Wisconsin recount drive as 'scam' Fidel Castro death: Cubans mourn ex-leader Women in science pledge to combat hate Black Friday and Cyber Monday: Five tips for spotting a bargain Lung cancer cells spread like unanchored tents, study says Abducted California woman Sherri Papini found after three weeks Brazil president Michel Temer accused of corruption Predatory bacteria can wipe out superbugs, says study Catherine Zeta-Jones takes aim at paparazzi with 'better' bikini photos Colombia signs new peace deal with Farc Israel fires: Tens of thousands flee as fires hit Haifa Shia pilgrims among more than 80 killed in IS attack in Iraq Climate changing 'too fast' for species
Today For week For Month
website by Sargssyan