Երևան, 21.Հոկտեմբեր.2017,
--
:
--
,

Ոչ թե պետք է պայքարել բնության դեմ, այլ պետք է հարմարվել բնությանը


Մեր հյուրն է` ՄԱԿ–ի կլիմայի փոփոխության շրջանակային կոնվենցիայի ազգային համակարգող Արամ Գաբրիելյանը

– Պարոն Գաբրիելյան, շատ մասնագետներ հայտարարում են, որ Հայկական լեռնաշխարհը կլիմայի կայունության գոտի է: Իրո՞ք այդպես է:

– Ընդհանրապես Հայկական լեռնաշխարհը կոչվում է լեռնային կղզի: Բանն այն է, որ ամբողջ լեռնաշխարհն իր կողքի տարածքներից մոտ 500 մետր բարձր է: Դրա համար էլ 19–րդ դարում գերմանացի գիտնական Էդուարդ Զյուսը, ուսումնասիրելով այն, անվանեց Լեռնային կղզի` լեռնային աշխարհի մեջ:

Իսկ ի՞նչ է նշանակում 500 մետր բարձր լինել: Մթնոլորտում ջերմաստիճանը յուրաքանչյուր 100 մետրի վրա նվազում է 0,6 աստիճանով: Ուստի, արդեն կարող ենք պատկերացնել, թե այս տարածքն իր միջին ջերմաստիճանով որքանով կարող է տարբեր լինել իր կողքի տարածքներից:

Այս իմաստով Հայկական լեռնաշխարհը նաև էկոհամակարգային կղզի է: Այսինքն` այլ էկոհամակարգ ունի: Այն իր չափազանց հարուստ տեսականիով աշխարհի ունիկալ տարածքներից մեկն է: Վայրի բնության պաշտպանության միջազգային կազմակերպությունը աշխարհը բաժանել է 200 գոտու: Իր կենսաբազմազանությամբ և հարստությամբ կովկասյան էկոռեգիոնը 6–րդն է: Ի դեպ, այդ առումով Կովկասն էլ Հայկական լեռնաշխարհից բավականին տարբերվում է:

– Իսկ մենք կարողանո՞ւմ ենք նորմալ պահպանել մեր ունեցած այդ էկոհամակարգը:

– Բնականաբար նորմալ չենք պահպանում: Եվ ամբողջ աշխարհը նորմալ չի պահպանում: Եվ ես չէի ասի, թե այդ առումով մեզ մոտ ավելի կատաստրոֆիկ է վիճակը, քան այլ տեղերում է:

Կլիմայի փոփոխության կոնվենցիայի շրջանակներում ես շատ եմ ճանապարհորդել տարբեր երկրներ ու տարածաշրջաններ: Աշխարհի` այս բնագավառի մարդկանց հետ, բնականաբար, ակտիվ շփումների մեջ ենք: Այլ երկրների համեմատությամբ մեզ մոտ վիճակն այդքան էլ վատ չէ: Եվ ամենակարևորը` մենք շանս ունենք այսօր այն փրկելու: Օրինակ, Եվրոպայում արդեն էկոհամակարգեր չկան, վերացրել են դրանք: Անգամ անտառի այն կտորները, որ տեսնում ենք, արհեստական անտառներ են:

Եվ երբ մեր երկիր են գալիս մասնագետները` էկոլոգները, տեսնելով մեր ունեցածը, մեզ ասում են, որ մենք մեր բնության «ղադրը» չգիտենք: Հաճախ իրենք են մեզ բացատրում, թե էկոհամակարգի առումով որքան բարձրարժեք է մեր երկիրը: Եվ որ այն պետք է պահպանել, պետք է փայփայել:

– Ձմռան շրջանում այս մառախուղը, որ կանգնում ու տևականորեն մնում է Երևանի, ընդհանրապես Արարատյան դաշտավայրի վրա, և՞ս պատահական չէ, դա՞ էլ է մեր բնության յուրահատկություններից:

– Այո, մառախուղը մշտապես եղել է մեզ մոտ: Նույնիսկ ժամանակին, երբ մենք ազգային հաղորդագրություն էինք պատրաստում, Մատենադարանի աշխատակից, պատմաբան–բանասեր Արտաշես Մարտիրոսյանը Մատենադարանից մի քանի նյութ տրամադրեց, ուր խոսվում էր Արարատյան գոգավորության ձմեռային մառախուղի մասին: Այնպես որ, դա ևս մեր բնության առանձնահատկություններից է:

– Իսկ բնության երևույթների դեմ պայքարում մարդը կարողանո՞ւմ է մեծ հաշվով հաջողության հասնել:

– Բնության դեմ ոչ թե պետք է պայքարել, այլ պետք է հարմարվել բնական երևույթներին: Կլիմայի փոփոխության կոնվենցիայում ևս այսպես է գրված: Մի օրինակ բերեմ` հիմա փորձում են պայքարել կարկտահարությունների դեմ: «Զենիթ» կոչվող համակարգերով կրակում են մթնոլորտ: Դրա միակ օգուտն այն է, որ վնաս չի տալիս:

Բայց կան կարկտահարության դեմ պայքարի նաև այլ միջոցներ: Եվ դրանք, միանշանակորեն, մի տեղ կարկտահարությունը կկանխեն, բայց մեկ այլ տեղ տեղումներ կառաջացնեն: Մի խոսքով` այդ միջոցները փոխում են տեղումների բաշխման ծավալները: Իսկ ո՞վ ասաց, որ մեկ այլ տեղ ավելի մեծ վնաս չեն տա, եթե այնտեղ տեղումները չլինեն, կամ էլ այնտեղ չեն վնասի, որտեղ տեղումները կգնան ու կթափվեն:

Եվ այսօր աշխարհն էլ է հասկացել, որ ոչ թե պետք է երևույթի վրա ազդել, այլ պետք է հարմարվել երևույթին այլ միջոցներով: Օրինակ` կարկտահարության դեպքում ցանցեր ներդնել, ապահովագրական համակարգեր ստեղծել և այլն:

Գոհար Սարդարյան

loading...
Հետաձգել նախագահական ընտրությունները, անցկացնել՝ պառլամենտականը Ինչպես կընթանան ընտրությունները Իրաքյան Քուրդիստանում Ընտանեկան բռնությունների մասին օրենքը, հիմարաբար, թե միտումնավոր արված ական է Մկրտիչ Մինասյան. «Եթե Հայաստան–ԵՄ համաձայնագիրը չստորագրվի, պատճառը տեխնիկական հարցերը կարող են լինել» Մաշկի փոխպատվաստման համար հայաստանյան բժիշկները շուտով այլընտրանք կունենան Հայ ժողովուրդը շարունակում է հավատալ ՄԱԿ-ի արժեքներին. նշվել է ՄԱԿ-ին ՀՀ անդամակցության և ՀՀ-ում ՄԱԿ-ի գրասենյակի հիմնադրման 25-ամյակը Խցանումները նյարդայնացրել են նաև կառավարությանը 2025 թվականին մահերը գերազանցելու են ծնունդներին. ի՞նչ ժողովրդագրական պատկեր է Հայաստանին սպասվում Ախուրյանի ՀՅԴ–ական համայնքապետը ՀՀԿ–ի «դաբրոն» արդեն ունի Երկրի պաշտպանությունը կարևոր է, բայց ոչ ի հաշիվ գիտության Դպրոցը փլվում է ՌԴ-ում արգելել են ադրբեջանցիների նկարահանած հակահայկական ֆիլմի ցուցադրությունը ԵՄ-ի երկրները թերահավատ են միությանը Թուրքիայի անդամակցելու հեռանկարների հարցում. Տուսկ Մադրիդը կկիրառի Սահմանադրության 155-րդ հոդվածը. Մարիանո Ռախոյ Անկարայի հետ հարկավոր Է «շատ կոշտ երկխոսություն» վարել. Մակրոն Օտար երկրներից Հայաստան ժամանած մասնագետները քննարկել են գործազրկության գլոբալ խնդիրներցը Թուրքմենական գազի գինը Հայաստանի համար շահավետ չի լինի. Աշոտ Մանուկյանը` թուրքմենական գազն Իրանի տարածքով ՀՀ հասցնելու մասին Սիրիայի առաջին տիկինը հյուրընկալել է հալեպցի հայուհի գործարարներին Քննարկվել են էլեկտրական շարժիչով ավտոբուսներ փորձարկելու հնարավորությունները ՀՀ վարչապետը և ԱՄՆ դեսպանը կոռուպցիայի դեմ պայքարի ոլորտում համագործակցության հարցեր են քննարկել Երևանում բացվել է ֆրանսիական ուռուցքաբանական կենտրոն ՀՀ Նախագահին հավատարմագրերն է հանձնել Դանիայի նորանշանակ դեսպանը ԱՄՆ-ը պետք Է պատրաստ լինի ԿԺԴՀ-ի «վերջին քայլին». ԿՀՎ-ի ղեկավար Եկեղեցու բարեփոխման խնդիրը երբեք չի արվել հակադրությունների ճանապարհով. Տեր Վահրամը հակադարձել է Հրանտ Բագրատյանին Ապրիլյան պատերազմին մասնակցած եւ բարձր առաջադիմություն ցուցաբերած ԵՊՀ երեք ուսանողի հանձնվեցին կրթաթոշակներ Հայաստան-ԵՄ կնքվելիք համաձայնագրում ատոմակայանի փակման մասին խոսք չկա. Աշոտ Մանուկյան
Այսօր Այս շաբաթ Այս ամիս
website by Sargssyan